• info@tunabereket.com
Mindfullness
Mindfullness

Mindfullness

Bilinçli Farkındalık (Mindfulness) Kavramı  Bilinçli farkındalık kaynağını 2500 yıllık Budist geleneklerinden almaktadır. İnsanın bilinçli ve farkında olma kapasitesiyle ilintili olarak kavram Budizm’in kurucusu Budha’nın öğretilerini kullandığı dil olan Pali dilinde Sati kelimesinin karşılığı olarak kullanılmakta, ve Sati, bilinçlilik(awareness), dikkat ( attention) ve hatırlama(remembering) çağrışımlarını bünyesinde barındırmaktadır. Bilinçlilik ve dikkat yaşanılan ana ilişkindir. Hatırlama ise yaşanılan anda bilinçlilik ve dikkatin hatırlanmasına ilişkindir. Böylelikle bilinçli farkındalık anda gerçekleşen fiziksel, duygusal, bilişsel deneyimlerin dikkatle bilincinde olmak ve bunu unutmamak şeklinde açıklanabilir

Anda yaşama, andaki deneyimlerin farkındalığı ve kabulu olarak beliren boyutların kazanılması büyük oranda meditasyon tekniği ile gerçekleşmektedir. Farkındalık meditasyonu olarak adlandırılan bu meditasyon tekniği düzenli olarak gerçekleştirilmekte, kişi oturur pozisyonda gözleri kapalı olarak derin diyafram nefesini burnundan alıp ağzından vermektedir. Bu esnada tüm dikkati nefesi üzerine odaklanmakta, aklına gelen düşünceleri, ve bunlarla ilintili olarak duygusal tepkilerini gözlemleyip onlara müdahale etmeden tekrar dikkatini nefesine odaklamaktadır. Sistematik olarak yapılan bu uygulamada amaç, kişinin zihni üzerinde kontrol sağlama kapasitesini arttırmaktır.

 Buradan hareketle zihin ve ruhsal aygıt, üzerinde çalışılarak istendik şekil verilebilir bir olgu olarak algılanmaktadır. Girişte de belirtildiği üzere kavramın psikoloji alanına girmesi Kabat-Zin’in Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programıyla (FTSAP)1970’li yılların sonunda gerçekleşmiştir. Farkındalık temelli stres azaltma programı, nefes egzersizleri, farkındalık meditasyonu, vücüt taraması, yoga, süreçlerini içeren 8 haftalık bir süreçten oluşmaktadır, 10 uzun yıllardır yapılan çalışmalar sonucunda programın fiziksel ve psikolojik pek çok rahatsızlığa iyi geldiğini belirtmektedir

 Bilinçli Farkındalığın Yedi Temel Prensibi

 Bilinçli farkındalık yedi temel tutum üzerinde şekillenmektedir. Bunlar yargılayıcı olmama, sabır, acemi zihni (beginner’s mind), güven , hırslanmamak (non-striving), kabul ve oluruna bırakmak ( letting go) olarak kategorilendirilmiştir.

1. Yargılayıcı olmama

Yargılayıcı olmama tutumu deneyimlerimizi kategorilendirme ve ön yargılı olmaktan uzak durma anlamına gelmektedir. Günlük yaşantıda çoğu şey iyi ya da kötü şeklinde iki kutuplu olarak değerlendirilmektedir. Bunların dışında kalan şeyler de nötr olarak etiketlenip dikkatin ve algının dışında bırakılır. Bu zihinsel tutum, kişiyi mekanik tepkiler vermeye sevk edererek farkındalıktan uzaklaştırarak, stres ve korku dolu duygular yaşamasına sebep olabilir. Deneyimlenen her şeye karşı yargılayıcı olmama tutumu, otomatik yargıları ve kategorilendirmelerin farkında olma çabasını içerir.

2. Sabır

Sabır bir nevi bilgeliktir. Bazı şeylerin vakti geldiğinde gerçekleşeceğini anlamak ve bunu kabul etmektir. Kelebeğin kozasından çıkma anı erkene çekilemez, o vakti geldiğinde kozasından kanatlanacaktır. Sabırlı olmak, bir anı başka bir ana tercih etmek yerine, yaşanılan her ana açık olmak ve her anı kabul etmek demektir .

3. Acemi zihni (Beginner’s Mind)

Acemi zihni,içinde bulunulan anın zenginliğini görebilmek için her şeyi ilk defa oluyormuş gibi görmeye istekli olma durumudur.Bu tutum sayesinde kişi o an yaşantıladıklarında daha önce fark etmeği şeyler fark ederek yeni fırsatlar yaratabilir, çünkü her an tektir, hiçbir an birbirinin aynı değildr.

 4. Güven

Güven, kişinin yaşamında, seçiminde ve davranışlarında kendisini ve hislerini temel almasını ifade etmektedir. Böyle bir tutum kişiyi davranışlarının sorumluluğunu başklarına yüklemekten alı koyacaktır. Kendine güvenmeye başlayan kişi, kendi olmaya, kendi olmanın nasıl bir şey olduğunu anlamaya çalışan kişidir.

5. Hırslanmamak (non-striving)

İnsanlar hemen hemen yaptıkları her şeyi bir şey elde etmek ya da bir hedefe ulaşmak için yaparlar. Bir şey yapmazlarsa başarısız olacaklarını, yaşamdan haz alamayacaklarını, neredeyse var olamayacaklarını zannedeler. Hırslanmama tutumu, kişinin hiçbir şey yapmasa da anda ve kendi olarak iyi şeyler elde edebilecekleri anlamına gelmektedir.

 6. Kabul

Kabul, şeyleri olduğu gibi görme anlamına gelmektedir. Çoğunlukla bize uygun olmayan şeyleri, bizi rahatsız eden duygu ve düşünceleri reddetmeye ya da görmezden gelmeye çalışırız. Bir şeyleri olduğu gibi deneyimlemekten ziyade reddederek deneyimlediğimizde çoğunlukla öfke gibi olumsuz duygulara sahip oluruz. Bunun yerine dünyayı, olguları, his ve düşüncelerimizi, kendimizi olduğumuz gibi kabul etmek, kişinin kendisiyle ve çevresiyle barışık olmasına imkan vererek, sürekli itilaf durumuna son verir.

7. Oluruna Bırakmak (Letting Go)

 Oluruna bırakma, kabul tutumunun uzantısı gibidir. İnsan çoğunlukla hoşuna giden şeylere dikkatini verip onları sürdürmeye çalışırken, onu huzursuz eden şeylerden kaçınmaya,onları yok saymaya çalışır. Zihnimiz ya hoşumuza giden bir şeyleri sürdürmeyle ya da hoşlanmadığımız şeylerden kurtulmayla meşguldür. Bu meşguliyetle yaşanılan an kayıp geçmektedir. Oluruna bırakma,şeyleri oldukları gibi görme eğilimini ifade etmektedir. Her ne gerçekleşiyorsa ve yaşanıryorsa bunların üzerine sıkı sıkıya tutunmaktan ziyade, onları gerçekleştiğinin farkına vararak geçip gitmelerine izin vermek.

Mindfullnes hangi hastalıkların tedavisinde kullanılır?

Kronik acı, anksiyete bozuklukları, depresyon, posttravmatik stres bozukluğu, obsesif kompülsif bozukluk, madde bağımlılığı ve kişilik bozuklukları gibi birçok klinik bozuklukta etkin bir müdahale yöntemi olduğu deneysel olarak kanıtlanmıştır.

Kaynakça

Siegel, R. D., Germer, C. K., & Olendzki, A. (2009). Mindfulness: What is it? Where did it come from?. In Clinical Handbook of Mindfulness (pp. 17-35). Springer New York.

Malinowski, P. (2008). Mindfulness as psychological dimension: concepts and applications. The Irish Journal of Psychology, 29(1-2), 155-166.

Körükcü, Ö., ve Kukulu, K. (2015). Beden-Zihin-Ruh Bütünlüğünü Korumaya Yönelik Bir Program: Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 7(1), 68-80.

Kabat-Zinn, J., & Hanh, T. N. (2009). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Delta.